Mathe-Formelsammlung
Hier stehen die wichtigsten Formeln – sortiert nach Klassenstufe und mit einem kurzen Satz, wann Du sie brauchst. Jede Formelsammlung kannst Du auch als PDF herunterladen und ausdrucken.
Wichtig
Eine Formel hilft Dir nur, wenn Du weißt, was die Buchstaben bedeuten. Schreib Dir darum zu jeder Formel auf, wofür jeder Buchstabe steht – zum Beispiel: „r ist der Radius, also der halbe Durchmesser“. Welche Formelsammlung Du in einer Prüfung benutzen darfst, entscheidet Deine Schule.
Rechengesetze
| Vertauschungsgesetz | \(a + b = b + a \qquad a \cdot b = b \cdot a\)gilt nur bei Plus und Mal |
| Verbindungsgesetz | \((a + b) + c = a + (b + c)\) |
| Verteilungsgesetz | \(a \cdot (b + c) = a \cdot b + a \cdot c\) |
| Reihenfolge | \(\text{Klammer} \to \text{Potenz} \to \text{Punkt} \to \text{Strich}\) |
| Vorzeichenregeln | \((+) \cdot (-) = (-) \qquad (-) \cdot (-) = (+)\)gilt auch beim Teilen |
Brüche
| Erweitern | \(\frac{a}{b} = \frac{a \cdot k}{b \cdot k}\)Zähler und Nenner mit derselben Zahl malnehmen |
| Kürzen | \(\frac{a}{b} = \frac{a : k}{b : k}\)am besten durch den ggT teilen |
| Addieren (gleicher Nenner) | \(\frac{a}{n} + \frac{b}{n} = \frac{a + b}{n}\)sonst erst gleichnamig machen |
| Multiplizieren | \(\frac{a}{b} \cdot \frac{c}{d} = \frac{a \cdot c}{b \cdot d}\)Zähler mal Zähler, Nenner mal Nenner |
| Dividieren | \(\frac{a}{b} : \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \cdot \frac{d}{c}\)mit dem Kehrwert malnehmen |
Prozent und Zinsen
| Prozentwert | \(W = G \cdot \frac{p}{100}\)G = Grundwert, p = Prozentsatz |
| Grundwert | \(G = \frac{W \cdot 100}{p}\) |
| Prozentsatz | \(p = \frac{W}{G} \cdot 100\) |
| Jahreszinsen | \(Z = K \cdot \frac{p}{100}\)K = Kapital |
| Tageszinsen | \(Z = K \cdot \frac{p}{100} \cdot \frac{t}{360}\)t = Anzahl der Tage |
| Dreisatz (proportional) | \(\text{Gesamtwert} : \text{Menge} = \text{Wert für } 1\)dann mit der neuen Menge malnehmen |
Flächen
| Quadrat | \(A = a^{2} \qquad u = 4a\) |
| Rechteck | \(A = a \cdot b \qquad u = 2a + 2b\) |
| Dreieck | \(A = \frac{g \cdot h}{2}\)h steht senkrecht auf g |
| Parallelogramm | \(A = g \cdot h\) |
| Trapez | \(A = \frac{a + c}{2} \cdot h\)a und c sind die parallelen Seiten |
Körper
| Würfel | \(V = a^{3} \qquad O = 6a^{2}\) |
| Quader | \(V = a \cdot b \cdot c \qquad O = 2(ab + ac + bc)\) |
Einheiten
| Längen (Faktor 10) | \(1\,\text{km} = 1000\,\text{m} \quad 1\,\text{m} = 10\,\text{dm} = 100\,\text{cm}\) |
| Flächen (Faktor 100) | \(1\,\text{m}^{2} = 100\,\text{dm}^{2} \quad 1\,\text{ha} = 100\,\text{a}\) |
| Volumen (Faktor 1000) | \(1\,\text{m}^{3} = 1000\,\text{dm}^{3} \quad 1\,\text{dm}^{3} = 1\,\text{l}\) |
| Gewicht (Faktor 1000) | \(1\,\text{t} = 1000\,\text{kg} \quad 1\,\text{kg} = 1000\,\text{g}\) |
| Zeit | \(1\,\text{h} = 60\,\text{min} \quad 1\,\text{min} = 60\,\text{s}\) |
Daten
| Mittelwert | \(\overline{x} = \frac{x_1 + x_2 + \ldots + x_n}{n}\)alle Werte addieren, durch die Anzahl teilen |
| Median | \(\text{mittlerer Wert der sortierten Liste}\)bei gerader Anzahl: Mittelwert der beiden mittleren |
Terme
| 1. binomische Formel | \((a + b)^{2} = a^{2} + 2ab + b^{2}\) |
| 2. binomische Formel | \((a - b)^{2} = a^{2} - 2ab + b^{2}\) |
| 3. binomische Formel | \((a + b)(a - b) = a^{2} - b^{2}\) |
Lineare Funktionen
| Funktionsgleichung | \(f(x) = mx + b\)m = Steigung, b = y-Achsenabschnitt |
| Steigung | \(m = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}\)aus zwei Punkten |
| Nullstelle | \(x_0 = -\frac{b}{m}\) |
Quadratische Gleichungen
| pq-Formel | \(x_{1,2} = -\frac{p}{2} \pm \sqrt{\left(\frac{p}{2}\right)^{2} - q}\)für x² + px + q = 0 |
| abc-Formel | \(x_{1,2} = \frac{-b \pm \sqrt{b^{2} - 4ac}}{2a}\)für ax² + bx + c = 0 |
| Satz von Vieta | \(x_1 + x_2 = -p \qquad x_1 \cdot x_2 = q\) |
| Scheitelpunktform | \(f(x) = a(x - d)^{2} + e\)Scheitelpunkt S(d | e) |
Potenzen, Wurzeln, Logarithmen
| Potenzgesetze | \(a^{m} \cdot a^{n} = a^{m + n} \qquad \frac{a^{m}}{a^{n}} = a^{m - n} \qquad (a^{m})^{n} = a^{m \cdot n}\) |
| Negative Hochzahl | \(a^{-n} = \frac{1}{a^{n}}\) |
| Wurzel als Potenz | \(\sqrt[n]{a} = a^{\frac{1}{n}}\) |
| Logarithmus | \(\log_{a}(b) = x \;\Leftrightarrow\; a^{x} = b\) |
| Logarithmusgesetze | \(\log(u \cdot v) = \log u + \log v \qquad \log(u^{r}) = r \cdot \log u\) |
Wachstum
| Zinseszins | \(K_n = K_0 \cdot \left(1 + \frac{p}{100}\right)^{n}\) |
| Exponentielles Wachstum | \(f(t) = a \cdot b^{t}\)b > 1: Wachstum, 0 < b < 1: Abnahme |
Dreiecke
| Satz des Pythagoras | \(a^{2} + b^{2} = c^{2}\)c ist die Hypotenuse (gegenüber dem rechten Winkel) |
| Sinus | \(\sin \alpha = \frac{\text{Gegenkathete}}{\text{Hypotenuse}}\) |
| Kosinus | \(\cos \alpha = \frac{\text{Ankathete}}{\text{Hypotenuse}}\) |
| Tangens | \(\tan \alpha = \frac{\text{Gegenkathete}}{\text{Ankathete}}\) |
| Sinussatz | \(\frac{a}{\sin \alpha} = \frac{b}{\sin \beta} = \frac{c}{\sin \gamma}\)für jedes Dreieck |
| Kosinussatz | \(c^{2} = a^{2} + b^{2} - 2ab \cdot \cos \gamma\) |
| Strahlensatz | \(\frac{ZA}{ZA'} = \frac{ZB}{ZB'} = \frac{AB}{A'B'}\)wenn AB parallel zu A'B' |
Kreis und Körper
| Kreis | \(A = \pi r^{2} \qquad u = 2\pi r\) |
| Zylinder | \(V = \pi r^{2} h \qquad O = 2\pi r^{2} + 2\pi r h\) |
| Pyramide | \(V = \frac{1}{3} G \cdot h\)G = Grundfläche |
| Kegel | \(V = \frac{1}{3}\pi r^{2} h \qquad O = \pi r^{2} + \pi r s\)s = Mantellinie |
| Kugel | \(V = \frac{4}{3}\pi r^{3} \qquad O = 4\pi r^{2}\) |
Wahrscheinlichkeit
| Laplace | \(P(E) = \frac{\text{günstige Ergebnisse}}{\text{mögliche Ergebnisse}}\)wenn alle Ergebnisse gleich wahrscheinlich sind |
| Gegenereignis | \(P(\overline{E}) = 1 - P(E)\) |
| Pfadregeln | \(\text{entlang des Pfades: mal} \qquad \text{mehrere Pfade: plus}\)im Baumdiagramm |
Ableitungsregeln
| Potenzregel | \(f(x) = x^{n} \;\Rightarrow\; f'(x) = n \cdot x^{n - 1}\) |
| Faktorregel | \((c \cdot f)' = c \cdot f'\) |
| Summenregel | \((f + g)' = f' + g'\) |
| Produktregel | \((u \cdot v)' = u' \cdot v + u \cdot v'\) |
| Kettenregel | \(\left(f(g(x))\right)' = f'(g(x)) \cdot g'(x)\)äußere Ableitung mal innere Ableitung |
| Quotientenregel | \(\left(\frac{u}{v}\right)' = \frac{u' v - u v'}{v^{2}}\) |
Wichtige Ableitungen
| e-Funktion | \((e^{x})' = e^{x}\) |
| Logarithmus | \((\ln x)' = \frac{1}{x}\) |
| Sinus und Kosinus | \((\sin x)' = \cos x \qquad (\cos x)' = -\sin x\) |
| Wurzel | \((\sqrt{x})' = \frac{1}{2\sqrt{x}}\) |
Kurvendiskussion
| Extrempunkt | \(f'(x_0) = 0 \text{ und } f''(x_0) \neq 0\)f'' < 0: Hochpunkt, f'' > 0: Tiefpunkt |
| Wendepunkt | \(f''(x_0) = 0 \text{ und } f'''(x_0) \neq 0\) |
| Tangente in x₀ | \(t(x) = f'(x_0) \cdot (x - x_0) + f(x_0)\) |
| Normale in x₀ | \(n(x) = -\frac{1}{f'(x_0)} \cdot (x - x_0) + f(x_0)\) |
Integralrechnung
| Stammfunktion | \(F'(x) = f(x)\) |
| Potenzregel | \(\int x^{n}\,dx = \frac{x^{n + 1}}{n + 1} + C\)für alle n außer −1 |
| Weitere | \(\int e^{x}\,dx = e^{x} + C \qquad \int \frac{1}{x}\,dx = \ln|x| + C\) |
| Hauptsatz | \(\int_{a}^{b} f(x)\,dx = F(b) - F(a)\) |
| Fläche zwischen Graphen | \(A = \int_{a}^{b} |f(x) - g(x)|\,dx\)bei Schnittstellen zwischen a und b stückweise rechnen |
| Mittelwert | \(\overline{m} = \frac{1}{b - a}\int_{a}^{b} f(x)\,dx\) |
Vektoren
| Verbindungsvektor | \(\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a}\)Spitze minus Fuß |
| Betrag (Länge) | \(|\vec{a}| = \sqrt{a_1^{2} + a_2^{2} + a_3^{2}}\) |
| Skalarprodukt | \(\vec{a} \cdot \vec{b} = a_1 b_1 + a_2 b_2 + a_3 b_3\)= 0 bedeutet: senkrecht |
| Winkel | \(\cos \varphi = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| \cdot |\vec{b}|}\) |
| Kreuzprodukt | \(\vec{a} \times \vec{b} = \begin{pmatrix} a_2 b_3 - a_3 b_2 \\ a_3 b_1 - a_1 b_3 \\ a_1 b_2 - a_2 b_1 \end{pmatrix}\)steht senkrecht auf a und b |
Geraden und Ebenen
| Gerade | \(g: \vec{x} = \vec{p} + t \cdot \vec{u}\) |
| Ebene (Parameterform) | \(E: \vec{x} = \vec{p} + r \cdot \vec{u} + s \cdot \vec{v}\) |
| Ebene (Koordinatenform) | \(E: n_1 x_1 + n_2 x_2 + n_3 x_3 = d\)n ist ein Normalenvektor |
| Abstand Punkt–Ebene | \(d(Q, E) = \frac{|n_1 q_1 + n_2 q_2 + n_3 q_3 - d|}{|\vec{n}|}\)Hessesche Normalform |
Stochastik
| Bedingte Wahrscheinlichkeit | \(P_A(B) = \frac{P(A \cap B)}{P(A)}\) |
| Binomialverteilung | \(P(X = k) = \binom{n}{k} \cdot p^{k} \cdot (1 - p)^{n - k}\) |
| Erwartungswert | \(\mu = n \cdot p\)bei der Binomialverteilung |
| Standardabweichung | \(\sigma = \sqrt{n \cdot p \cdot (1 - p)}\) |
| Erwartungswert allgemein | \(E(X) = x_1 \cdot P(X = x_1) + \ldots + x_n \cdot P(X = x_n)\) |
| Normalverteilung | \(P(X \leq x) = \Phi\left(\frac{x - \mu}{\sigma}\right)\) |
| Sigma-Regeln | \(P(\mu - \sigma \leq X \leq \mu + \sigma) \approx 68{,}3\,\%\)zwei Sigma: 95,4 %, drei Sigma: 99,7 % |
Formeln anwenden üben
Teste Dich mit einer Probe-Klassenarbeit oder Probe-Klausur – mit automatischer Auswertung und Note.